Linux

OpenSSL Nedir? SSL/TLS Sertifika Yönetimi, Format Dönüşümleri ve Komut Rehberi

Openssl kurulum ve kullanım rehberi

OpenSSL Nedir? SSL/TLS Sertifika Yönetimi, Format Dönüşümleri ve Komut Rehberi
  1. OpenSSL nedir?

OpenSSL, SSL/TLS protokollerini ve kriptografik işlemleri gerçekleştirmek için kullanılan açık kaynaklı bir yazılım kütüphanesi ve komut satırı araç setidir.

Sistem yöneticileri, ağ yöneticileri, yazılım geliştiriciler ve güvenlik uzmanları tarafından yaygın olarak kullanılır.

OpenSSL ile gerçekleştirilebilecek başlıca işlemler şunlardır:

  • SSL/TLS sertifikalarının oluşturulması ve incelenmesi
  • Private Key ve Public Key oluşturulması
  • Certificate Signing Request (CSR) hazırlanması
  • Sertifika formatlarının dönüştürülmesi
  • PFX/P12 dosyalarının oluşturulması ve ayrıştırılması
  • Sertifika zincirinin doğrulanması
  • TLS bağlantılarının test edilmesi
  • Dosya hash değerlerinin hesaplanması
  • Şifreleme ve dijital imza işlemleri

OpenSSL hem Linux hem Windows sistemlerinde kullanılabilir. Ayrıca birçok web sunucusu, uygulama ve güvenlik ürünü OpenSSL kütüphanesinden yararlanır. OpenSSL Documentation+1

  1. OpenSSL mimarisi ve temel kavramlar

OpenSSL iki temel kullanım alanıyla karşımıza çıkar:

OpenSSL Library: Uygulamaların kriptografik ve TLS işlemlerini gerçekleştirmesini sağlayan yazılım kütüphanesidir.

OpenSSL Command Line: Sertifika, anahtar, CSR, şifreleme ve bağlantı testleri gibi işlemlerin komut satırından yapılmasını sağlar.

Sertifika yönetimini anlamak için aşağıdaki kavramların bilinmesi gerekir. Kavram Açıklama Private Key Sertifika sahibine ait gizli anahtar Public Key Private Key ile matematiksel olarak ilişkili açık anahtar CSR Sertifika otoritesine gönderilen sertifika imzalama talebi Certificate Kimlik bilgilerini ve Public Key'i içeren dijital sertifika CA Sertifikaları imzalayan Certificate Authority Root CA Güven zincirinin başlangıcındaki kök sertifika Intermediate CA Root CA ile sunucu sertifikası arasındaki ara sertifika SAN Sertifikanın geçerli olduğu DNS adlarını veya IP adreslerini belirten alan Certificate Chain Sunucu sertifikası ve onu doğrulayan CA sertifikalarının zinciri

Sertifika doğrulama zinciri nasıl çalışır?

medium.com

Örneğin bir web sunucusunun sertifikası aşağıdaki zincir üzerinden doğrulanabilir:

  1. Kullanıcı tarayıcıdan https://www.example.com adresine erişir.
  2. Sunucu kendi sertifikasını istemciye gönderir.
  3. İstemci sertifikanın imzalayan CA bilgisini kontrol eder.
  4. Intermediate CA sertifikası doğrulanır.
  5. Zincir Root CA'ya kadar tamamlanır.
  6. Sertifika tarihi, kullanım amacı, alan adı ve güven durumu kontrol edilir.

Bu kontrollerin başarısız olması durumunda istemci sertifika uyarısı gösterebilir.

  1. Sertifika dosya formatları

OpenSSL kullanımında en önemli konulardan biri sertifika dosyalarının formatlarını tanımaktır.

Aynı sertifika farklı dosya formatlarında saklanabilir. Ancak dosya uzantısı her zaman gerçek içeriği göstermez. Format Açıklama Yaygın uzantı PEM Base64 kodlanmış, metin tabanlı format .pem DER Binary ASN.1 kodlama formatı .der PKCS#7 Sertifika veya sertifika zinciri taşıyan format .p7b, .p7c PKCS#12 Sertifika ve private key taşıyabilen paket formatı .p12, .pfx CRT Sertifika dosyası için kullanılan uzantı .crt CER Sertifika dosyası için kullanılan uzantı .cer KEY Private veya Public Key dosyası için kullanılan uzantı .key CSR Sertifika imzalama talebi .csr

Önemli: .crt, .cer ve .pem uzantıları tek başına dosyanın PEM veya DER olduğunu garanti etmez. Gerçek format dosyanın içeriğinden ve kodlama yapısından anlaşılır. PEM formatı PEM dosyaları genellikle aşağıdaki gibi metin blokları içerir: -----BEGIN CERTIFICATE----- MIID... ... -----END CERTIFICATE-----

Private Key dosyaları ise şu tür başlıklarla karşılaşabilir: -----BEGIN PRIVATE KEY-----

veya: -----BEGIN RSA PRIVATE KEY-----

PEM formatı Linux web sunucularında ve birçok uygulamada yaygın olarak kullanılır. DER formatı DER, sertifika ve anahtar verilerinin binary olarak saklandığı formattır.

PEM dosyasından farklı olarak metin editöründe okunabilir bir BEGIN CERTIFICATE başlığı bulunmaz. PFX / P12 formatı PKCS#12, genellikle sertifika, private key ve isteğe bağlı CA sertifikalarını tek dosyada birleştirmek için kullanılır.

Özellikle Windows IIS, Exchange ve farklı uygulamalar arasında sertifika taşınırken tercih edilir.

  1. OpenSSL kurulumu

Linux kurulumu CentOS Stream 9 / RHEL 9: sudo dnf install openssl -y

Ubuntu / Debian: sudo apt update sudo apt install openssl -y

Windows kurulumu Windows sistemlerinde OpenSSL'in uygun Windows dağıtımı kurulabilir.

Kurulumdan sonra CMD veya PowerShell üzerinden aşağıdaki komutla kontrol yapılabilir: openssl version -a

Örnek çıktı: OpenSSL 3.x.x built on ... platform: ...

OpenSSL'in yüklü olduğu dizin PATH değişkenine eklenmemişse komutun tam dosya yolu kullanılmalıdır.

  1. Private Key oluşturma

Sertifika işlemlerinin ilk aşamalarından biri private key oluşturmaktır.

Örnek olarak RSA 2048 bit private key oluşturmak için: openssl genpkey -algorithm RSA -out server.key -pkeyopt rsa_keygen_bits:2048

RSA 4096 bit anahtar oluşturmak için: openssl genpkey -algorithm RSA -out server.key -pkeyopt rsa_keygen_bits:4096

Private Key dosyasını parola ile korumak için: openssl genpkey -algorithm RSA -aes-256-cbc -out server-encrypted.key -pkeyopt rsa_keygen_bits:2048

Oluşturulan private key'in kontrolü: openssl pkey -in server.key -check -noout

Güvenlik Private Key hiçbir zaman herkese açık dizinlerde tutulmamalıdır. Özellikle PFX dosyalarından çıkarılan anahtarların erişim izinleri sınırlandırılmalıdır.

  1. CSR oluşturma

CSR (Certificate Signing Request), bir sertifika otoritesinden SSL/TLS sertifikası talep etmek için kullanılan dosyadır.

Öncelikle private key oluşturulur. Ardından CSR hazırlanır: openssl req -new -key server.key -out server.csr

Komut çalıştırıldığında aşağıdaki bilgiler istenebilir:

  • Country Name
  • State or Province
  • Locality Name
  • Organization Name
  • Organizational Unit Name
  • Common Name
  • Email Address

Common Name alanına örneğin www.example.com yazılabilir.

Ancak modern TLS sertifikalarında alan adı doğrulaması için SAN (Subject Alternative Name) kullanılması gerekir. SAN içeren CSR oluşturma Bir yapılandırma dosyası oluşturulur:

openssl.cnf [ req ] default_bits = 2048 prompt = no default_md = sha256 distinguished_name = dn req_extensions = req_ext

[ dn ] C = TR ST = Istanbul L = Istanbul O = Example Company OU = IT CN = www.example.com

[ req_ext ] subjectAltName = @alt_names

[ alt_names ] DNS.1 = www.example.com DNS.2 = example.com DNS.3 = mail.example.com

CSR oluşturma: openssl req -new -key server.key -out server.csr -config openssl.cnf

CSR içeriğini görüntüleme: openssl req -in server.csr -noout -text

CSR dosyası ilgili CA firmasına gönderilir. CA tarafından imzalandıktan sonra sertifika dosyası teslim edilir.

  1. Sertifika bilgilerini görüntüleme

Bir sertifikanın detaylarını incelemek için: openssl x509 -in server.crt -text -noout

Yalnızca geçerlilik tarihlerini görmek için: openssl x509 -in server.crt -noout -dates

Sertifikanın Common Name bilgisini görmek için: openssl x509 -in server.crt -noout -subject

Issuer bilgisini görmek için: openssl x509 -in server.crt -noout -issuer

SAN alanını görüntülemek için: openssl x509 -in server.crt -noout -ext subjectAltName

Sertifikanın SHA-256 fingerprint değerini görüntülemek için: openssl x509 -in server.crt -noout -fingerprint -sha256

Sertifikanın bitiş tarihini kontrol etmek için: openssl x509 -in server.crt -noout -enddate

  1. Sertifika formatı dönüştürme işlemleri

Makalenin ana uygulama bölümü OpenSSL'in en sık kullanıldığı alanlardan biri farklı sistemlerin gerektirdiği sertifika formatlarına dönüşüm yapmaktır.

Örneğin Windows IIS üzerinde kullanılan bir PFX sertifikasının Linux Nginx sunucusuna taşınması veya Linux üzerinde oluşturulmuş PEM sertifikasının Windows sisteminde kullanılacak PFX formatına dönüştürülmesi gerekebilir. 8.1 PEM → DER dönüşümü PEM formatındaki sertifikayı DER formatına çevirmek için: openssl x509 -in server.pem -inform PEM -out server.der -outform DER

8.2 DER → PEM dönüşümü DER formatındaki sertifikayı PEM formatına çevirmek için: openssl x509 -in server.der -inform DER -out server.pem -outform PEM

8.3 CRT → PEM dönüşümü CRT dosyası PEM kodlamasındaysa yeniden kodlama gerekmez. Ancak dosyanın DER olduğu biliniyorsa: openssl x509 -inform DER -in server.crt -out server.pem -outform PEM

Dosya zaten PEM formatındaysa doğrudan kullanılabilir veya PEM olarak yeniden yazılabilir: openssl x509 -in server.crt -out server.pem

8.4 CER → PEM dönüşümü CER dosyası DER formatındaysa: openssl x509 -inform DER -in server.cer -out server.pem

CER dosyası PEM formatındaysa: openssl x509 -in server.cer -out server.pem

8.5 PEM → CRT dönüşümü PEM formatındaki sertifikayı CRT uzantısıyla kaydetmek için: openssl x509 -in server.pem -out server.crt

Bu işlem sertifikanın içeriğini değiştirmez; yalnızca dosya adı ve uzantısı değişir. 8.6 PFX → PEM dönüşümü Windows IIS veya başka bir sistemden alınan PFX dosyasını PEM formatına dönüştürmek için: openssl pkcs12 -in server.pfx -out server.pem

Komut PFX parolasını sorar. Çıktı PEM dosyasında sertifika ve private key bulunabilir.

Dikkat: PEM dosyası private key içeriyorsa dosya gizli anahtar gibi korunmalıdır. 8.7 PFX → CRT dönüşümü PFX içindeki sunucu sertifikasını private key olmadan çıkarmak için: openssl pkcs12 -in server.pfx -clcerts -nokeys -out server.crt

Bu komut yalnızca istemci/sunucu sertifikasını çıkarır; CA sertifikaları dahil edilmez. 8.8 PFX → KEY dönüşümü PFX dosyasından private key çıkarmak için: openssl pkcs12 -in server.pfx -nocerts -out server-encrypted.key

Bu işlem private key'i parola korumalı şekilde PEM formatında çıkarır.

Parola koruması olmadan çıkarmak gerekirse: openssl pkcs12 -in server.pfx -nocerts -noenc -out server.key

Önemli güvenlik uyarısı -noenc seçeneği private key'i şifrelemeden dışarı aktarır. Bu dosya güvenli olmayan bir dizinde bırakılmamalı, erişimi sınırlandırılmalı ve işlem tamamlandığında geçici dosyalar güvenli şekilde temizlenmelidir. 8.9 PEM + KEY → PFX dönüşümü Linux üzerinde bulunan sertifika ve private key dosyalarını Windows sisteminde kullanılabilecek PFX formatına çevirmek için: openssl pkcs12 -export -out server.pfx -inkey server.key -in server.crt

Komut sırasında PFX için bir parola belirlenir. 8.10 PFX içerisine CA sertifikası ekleme Sunucu sertifikası ve private key ile birlikte CA zincirini de PFX dosyasına eklemek için: openssl pkcs12 -export -out server.pfx -inkey server.key -in server.crt -certfile chain.crt

Burada:

  • server.key: Private Key
  • server.crt: Sunucu sertifikası
  • chain.crt: Intermediate CA sertifikaları
  • server.pfx: Oluşturulan PKCS#12 dosyası

PFX paketleme ve ayrıştırma işlemleri için OpenSSL'in pkcs12 komutu kullanılır. GitHub+1

8.11 P7B → PEM dönüşümü PKCS#7 dosyasındaki sertifikaları PEM formatında çıkarmak için: openssl pkcs7 -print_certs -in chain.p7b -out chain.pem

P7B dosyası DER formatındaysa: openssl pkcs7 -inform DER -print_certs -in chain.p7b -out chain.pem

Dönüşüm komutları hızlı referans tablosu Dönüşüm Komut PEM → DER openssl x509 -in cert.pem -outform DER -out cert.der DER → PEM openssl x509 -inform DER -in cert.der -out cert.pem CRT → PEM openssl x509 -in cert.crt -out cert.pem CER (DER) → PEM openssl x509 -inform DER -in cert.cer -out cert.pem PFX → PEM openssl pkcs12 -in cert.pfx -out cert.pem PFX → CRT openssl pkcs12 -in cert.pfx -clcerts -nokeys -out cert.crt PFX → KEY openssl pkcs12 -in cert.pfx -nocerts -out cert.key PEM + KEY → PFX openssl pkcs12 -export -out cert.pfx -inkey cert.key -in cert.crt P7B → PEM openssl pkcs7 -print_certs -in cert.p7b -out chain.pem

  1. Sertifika ve Private Key eşleşmesini kontrol etme

Bir sertifika ile private key'in aynı anahtar çiftine ait olup olmadığını kontrol etmek önemlidir.

Özellikle PFX dosyası dönüştürülürken veya sertifika yenilemesi yapılırken yanlış private key kullanılması sık karşılaşılan bir problemdir.

Algoritmadan bağımsız olarak Public Key değerlerini karşılaştırmak için:

Sertifikadan Public Key çıkarma: openssl x509 -in server.crt -pubkey -noout > cert-public.pem

Private Key'den Public Key çıkarma: openssl pkey -in server.key -pubout > key-public.pem

Hash karşılaştırması: openssl dgst -sha256 cert-public.pem key-public.pem

İki SHA-256 değeri aynıysa sertifika ve private key eşleşmektedir.

  1. Sertifika zincirini doğrulama

Bir sertifikanın CA tarafından doğru şekilde imzalanıp imzalanmadığını kontrol etmek için: openssl verify -CAfile root-ca.crt server.crt

Intermediate CA kullanılıyorsa: openssl verify -CAfile root-ca.crt -untrusted intermediate-ca.crt server.crt

Başarılı doğrulama örneği: server.crt: OK

Başarısız doğrulamada unable to get local issuer certificate gibi hatalar görülebilir. Bu durum çoğunlukla eksik veya yanlış CA zincirine işaret eder.

  1. Canlı SSL/TLS bağlantısını test etme

Bir web sunucusunun 443 portundaki TLS bağlantısını test etmek için: openssl s_client -connect www.example.com:443

SNI desteğiyle test yapmak için: openssl s_client -connect www.example.com:443 -servername www.example.com

Sadece sertifika zincirini ve doğrulama sonucunu görmek için: openssl s_client -connect www.example.com:443 -servername www.example.com -showcerts

TLS 1.2 ile bağlantı testi: openssl s_client -connect www.example.com:443 -servername www.example.com -tls1_2

TLS 1.3 ile bağlantı testi: openssl s_client -connect www.example.com:443 -servername www.example.com -tls1_3

Bu komutlar sunucunun sunduğu sertifikayı, TLS bağlantı bilgilerini ve doğrulama sonucunu incelemek için kullanılır. OpenSSL Documentation+1

  1. Sertifika geçerlilik süresini kontrol etme

Sertifikanın bitiş tarihini kontrol etmek: openssl x509 -in server.crt -noout -enddate

Sertifikanın 30 gün içerisinde sona erip ermeyeceğini kontrol etmek: openssl x509 -in server.crt -checkend 2592000 -noout

Buradaki 2592000, 30 günlük saniye değeridir.

Komut başarılı sonuç verirse sertifika belirtilen süre içinde sona ermeyecektir. Başarısız sonuç ise sertifikanın bu süre içinde sona ereceğini veya kontrolün başarısız olduğunu gösterir.

  1. Windows Server ve kurumsal ortamlarda OpenSSL kullanımı

OpenSSL, Windows Server altyapılarında özellikle sertifika formatı dönüştürme ve TLS sorun giderme işlemlerinde faydalıdır.

Örnek kurumsal kullanım senaryoları: Senaryo Kullanım IIS sertifikasının Linux'a taşınması PFX → PEM Nginx sertifikasının IIS'e taşınması PEM + KEY → PFX Exchange sertifikasının incelenmesi PFX içeriğini kontrol etme AD FS TLS sorunlarının incelenmesi s_client ile TLS bağlantı testi Sertifika yenileme CSR oluşturma CA zinciri problemi verify komutu Sertifika ve key eşleşme kontrolü Public Key karşılaştırması

Örneğin Windows IIS üzerinde kullanılan webserver.pfx dosyasını Linux Nginx sunucusunda kullanmak istediğimizi düşünelim.

İlk olarak sertifika çıkarılır: openssl pkcs12 -in webserver.pfx -clcerts -nokeys -out server.crt

Private Key çıkarılır: openssl pkcs12 -in webserver.pfx -nocerts -noenc -out server.key

CA zinciri gerekiyorsa ayrıca çıkarılıp kontrol edilir.

Nginx yapılandırmasında ilgili dosyalar tanımlanır: server { listen 443 ssl; server_name www.example.com;

ssl_certificate /etc/nginx/ssl/server.crt; ssl_certificate_key /etc/nginx/ssl/server.key; }

Dosya izinleri sınırlandırıldıktan sonra Nginx yapılandırması test edilir: sudo nginx -t

Ardından servis yeniden yüklenebilir: sudo systemctl reload nginx

  1. Sık karşılaşılan OpenSSL hataları

Hata Olası neden Kontrol / çözüm unable to load certificate Yanlış format veya dosya PEM/DER formatını kontrol edin Mac verify error PFX parolası yanlış veya dosya bozuk PFX parolasını ve dosyanın bütünlüğünü kontrol edin No certificate matches private key Yanlış private key Public Key karşılaştırması yapın unable to get local issuer certificate Eksik CA zinciri Intermediate CA sertifikasını ekleyin unsupported Algoritma veya provider uyumsuzluğu OpenSSL sürümünü ve desteklenen algoritmaları kontrol edin Permission denied Dosya erişim izni Dosya izinlerini inceleyin

OpenSSL 3.x ve eski PFX dosyaları OpenSSL 3.x sürümlerinde bazı eski algoritmalar varsayılan olarak etkin olmayabilir. Eski bir sistemden alınmış PFX dosyası açılırken algoritma uyumsuzluğu yaşanabilir.

Bu durumda: openssl pkcs12 -in old-server.pfx -info -noout -legacy

komutu denenebilir.

-legacy seçeneği eski algoritmalarla uyumluluk için kullanılır. Sürekli olarak eski algoritmalara bağımlı kalmak yerine mümkünse PFX dosyasının güncel algoritmalarla yeniden oluşturulması tercih edilmelidir. GitHub+1

  1. Kurumsal güvenlik için best practices

OpenSSL ile sertifika yönetimi yapılırken aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir:

  1. Private Key dosyalarını güvenli ve erişimi kısıtlanmış dizinlerde saklayın.
  2. Private Key dosyalarını e-posta veya açık dosya paylaşım alanları üzerinden göndermeyin.
  3. PFX dosyalarını güçlü parolalarla koruyun.
  4. Üretim sistemlerinde mümkün olduğunca güncel ve desteklenen OpenSSL sürümlerini kullanın.
  5. Eski algoritmalarla oluşturulmuş PFX dosyalarını kontrollü şekilde yenileyin.
  6. Sertifika zincirini yalnızca sunucu sertifikası üzerinden değil, CA zinciriyle birlikte doğrulayın.
  7. Sertifikaların bitiş tarihlerini düzenli olarak takip edin.
  8. CSR oluştururken SAN alanlarını doğru tanımlayın.
  9. Private Key yedeklerini şifreli ve kontrollü bir ortamda saklayın.
  10. Dönüşüm sonrasında dosya izinlerini ve sertifika-key eşleşmesini kontrol edin.
  11. Sık sorulan sorular
  12. PFX ile P12 arasında fark var mı?

İkisi de PKCS#12 formatını ifade eder. Genellikle dosya uzantısı farklıdır.

  1. CRT ve CER dosyaları aynı mıdır?

Her ikisi de sertifika dosyası uzantısı olarak kullanılabilir. Gerçek kodlama formatları PEM veya DER olabilir.

  1. PFX dosyasından private key çıkarılabilir mi?

Evet. OpenSSL pkcs12 komutuyla private key çıkarılabilir. PFX parolası gerekir.

  1. Sertifika dönüştürmek sertifikanın geçerlilik süresini değiştirir mi?

Hayır. Format dönüşümü normal şartlarda sertifikanın imzasını, geçerlilik süresini veya sertifika kimliğini değiştirmez.

  1. PEM dosyası içerisinde hem sertifika hem private key bulunabilir mi?

Evet. PEM dosyası birden fazla PEM bloğu içerebilir. Bu nedenle dosya paylaşılmadan önce içeriği kontrol edilmelidir.

  1. OpenSSL ile sertifika oluşturulabilir mi?

Evet. OpenSSL ile self-signed sertifikalar ve CSR'ler oluşturulabilir. Kurumsal kullanımda sertifikanın güvenilir bir CA tarafından imzalanması tercih edilir.

  1. OpenSSL Windows Server üzerinde kullanılabilir mi?

Evet. Windows üzerinde kurulduğunda sertifika inceleme, PFX dönüşümü, CSR oluşturma ve TLS testleri gerçekleştirilebilir.

  1. Sonuç

OpenSSL, sertifika yönetimi ve TLS sorun giderme işlemlerinde sistem yöneticilerinin kullanabileceği önemli araçlardan biridir.

Özellikle Windows Server, IIS, Exchange, AD FS, Linux, Apache ve Nginx gibi farklı platformların birlikte kullanıldığı kurumsal ortamlarda sertifika formatları arasında dönüşüm yapabilmek önemli bir operasyonel avantaj sağlar.

PEM, DER, CRT, CER ve PFX formatlarının doğru anlaşılması; private key güvenliğinin korunması ve sertifika zincirinin doğrulanması, sağlıklı bir SSL/TLS altyapısının temel gereksinimleridir.

Kaynaklar ve teknik dokümantasyon

  • OpenSSL – X.509 Certificate Management
  • OpenSSL – PKCS#12 Documentation
  • OpenSSL Command Line Documentation
  • DigiCert – OpenSSL Quick Reference Guide
#Linux