Linux

NGINX Kurulumu ve Yönetimi: CentOS 9, Linux ve Reverse Proxy Yapılandırması

CentOS 9, Rocky Linux, AlmaLinux ve Ubuntu üzerinde NGINX kurulumu, web sitesi yayınlama, Server Block, Reverse Proxy, SSL, güvenlik ve servis yönetimini adım adım öğrenin.

NGINX Kurulumu ve Yönetimi: CentOS 9, Linux ve Reverse Proxy Yapılandırması

1. NGINX Nedir? Ne İşe Yarar?

NGINX (Engine-X olarak okunur), yüksek performanslı, açık kaynak kodlu bir web sunucusu, Reverse Proxy ve Load Balancer yazılımıdır.

Modern web altyapılarında oldukça yaygın kullanılan NGINX, özellikle yüksek sayıda eş zamanlı bağlantıyı verimli şekilde yönetebilmesi ve düşük kaynak tüketimiyle dikkat çeker.

NGINX yalnızca web sitelerini yayınlamak için kullanılmaz. Aynı zamanda uygulama sunucularının önünde konumlandırılarak gelen HTTP/HTTPS isteklerini yönetebilir, trafiği farklı sunuculara yönlendirebilir ve statik içerikleri doğrudan istemcilere sunabilir.

NGINX'in başlıca kullanım alanları şunlardır:

  • Web Server: HTML, CSS, JavaScript ve görsel dosyalarını yayınlamak.
  • Reverse Proxy: İstemci isteklerini arka planda çalışan uygulama sunucularına yönlendirmek.
  • Load Balancer: Gelen trafiği birden fazla sunucu arasında dağıtmak.
  • SSL Termination: HTTPS bağlantılarını karşılamak ve TLS işlemlerini yönetmek.
  • HTTP Cache: Sık kullanılan içerikleri önbelleğe alarak performansı artırmak.
  • Static Content Delivery: Görsel, CSS, JavaScript ve diğer statik dosyaları hızlı şekilde sunmak.

Özellikle PHP, Node.js, Python, Java ve .NET tabanlı uygulamaların önünde NGINX kullanılarak daha kontrollü ve ölçeklenebilir bir web altyapısı oluşturulabilir.

2. NGINX ile Apache Arasındaki Farklar

NGINX ve Apache, Linux dünyasında en çok kullanılan web sunucularından ikisidir.

Her iki yazılım da web sitesi yayınlama görevini yerine getirebilir. Ancak çalışma mimarileri ve yapılandırma yaklaşımları farklıdır.

ÖzellikNGINXApache
MimariEvent-drivenProcess/Thread tabanlı
Eş zamanlı bağlantıYüksek verimlilikYapılandırmaya bağlı
Reverse ProxyYerleşikModül ile
Load BalancingYerleşikModüller ile
Statik içerikGüçlü performansGüçlü performans
.htaccessDesteklemezDestekler
Kaynak kullanımıGenellikle düşükYapılandırmaya bağlı

NGINX, özellikle yüksek bağlantı sayısına sahip web sitelerinde, Reverse Proxy ihtiyaçlarında ve uygulama sunucularının önünde tercih edilen çözümlerden biridir.

Apache ise .htaccess desteği ve esnek modül mimarisi nedeniyle bazı uygulamalarda avantaj sağlayabilir.

3. NGINX Kurulumu Öncesinde Gereksinimler

Bu rehberde ana kurulum platformu olarak CentOS Stream 9 ve RHEL 9 ailesi kullanılacaktır.

Aynı temel komutlar Rocky Linux 9 ve AlmaLinux 9 üzerinde de uygulanabilir. Ubuntu ve Debian için alternatif kurulum komutları ayrıca paylaşılacaktır.

Kurulum öncesinde aşağıdaki gereksinimleri kontrol edin:

GereksinimAçıklama
İşletim sistemiCentOS Stream 9 / RHEL 9
YetkiRoot veya sudo
RAMTest ortamında 1 GB ve üzeri
DiskKurulum ve web içerikleri için yeterli alan
Ağİnternet veya erişilebilir paket deposu
Firewall80 ve 443 TCP portları
Domainİnternetten yayın yapılacaksa DNS kaydı

Örnek sunucu yapılandırmamız:

ParametreDeğer
Sunucu adıWEB01
İşletim sistemiCentOS Stream 9
IP adresi192.168.10.20
Web ServerNGINX
HTTP Port80
HTTPS Port443
Domainwww.example.com
Web Root/var/www/example.com/html

Buradaki IP adresi ve domain bilgileri örnektir. Kendi sunucu ortamınıza göre değiştirebilirsiniz.

4. CentOS 9 Üzerinde NGINX Kurulumu

İlk olarak sunucumuza SSH üzerinden bağlanalım.

Sistemin paket bilgilerini güncellemek için:

BASH
sudo dnf update -y

Ardından NGINX paketinin kullanılabilir olup olmadığını kontrol edelim:

BASH
sudo dnf info nginx

NGINX kurulumunu gerçekleştirelim:

BASH
sudo dnf install nginx -y

Kurulum tamamlandıktan sonra NGINX sürümünü kontrol edelim:

BASH
nginx -v

Daha detaylı derleme ve modül bilgilerini görüntülemek için:

BASH
nginx -V

NGINX servisinin otomatik başlamasını etkinleştirmek için:

BASH
sudo systemctl enable nginx

Servisi başlatmak için:

BASH
sudo systemctl start nginx

Servisin durumunu kontrol etmek için:

BASH
sudo systemctl status nginx

Çıktıda active (running) ifadesini görüyorsanız NGINX servisi çalışıyor demektir.

4.1. Firewall Üzerinde HTTP ve HTTPS Portlarını Açma

NGINX varsayılan olarak HTTP için 80, HTTPS için 443 TCP portlarını kullanır.

CentOS 9 üzerinde firewalld kullanıyorsanız ilgili servisleri açmanız gerekir.

HTTP portunu açalım:

BASH
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=http

HTTPS portunu açalım:

BASH
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=https

Firewall kurallarını yeniden yükleyelim:

BASH
sudo firewall-cmd --reload

Açılan servisleri kontrol etmek için:

BASH
sudo firewall-cmd --list-services

HTTP ve HTTPS servislerinin listede bulunduğunu doğrulayın.

4.2. NGINX Kurulumunu Test Etme

Sunucu üzerinden aşağıdaki komutu çalıştırın:

BASH
curl -I http://localhost

Başarılı bir kurulumda HTTP 200 OK yanıtı alınabilir.

Aynı testi sunucunun IP adresi üzerinden de gerçekleştirebilirsiniz:

BASH
curl -I http://192.168.10.20

Ardından tarayıcınızdan:

TEXT
http://192.168.10.20

adresini açın.

NGINX varsayılan karşılama sayfasını görüyorsanız temel kurulum tamamlanmıştır.

5. Ubuntu ve Debian Üzerinde NGINX Kurulumu

Ubuntu veya Debian sunucularında kurulum işlemi oldukça basittir.

Öncelikle paket listesini güncelleyin:

BASH
sudo apt update

NGINX paketini yükleyin:

BASH
sudo apt install nginx -y

Servisin otomatik başlamasını etkinleştirin:

BASH
sudo systemctl enable nginx

Servisi başlatın:

BASH
sudo systemctl start nginx

Durumunu kontrol edin:

BASH
sudo systemctl status nginx

Ubuntu üzerinde UFW kullanıyorsanız HTTP ve HTTPS erişimini açmak için:

BASH
sudo ufw allow 'Nginx Full'

Firewall durumunu kontrol edin:

BASH
sudo ufw status

Bu noktadan sonra sunucunun IP adresine tarayıcı üzerinden erişerek NGINX kurulumunu doğrulayabilirsiniz.

6. NGINX Dosya ve Dizin Yapısı

NGINX yönetiminde başarılı olmak için yapılandırma dosyalarının nerede bulunduğunu bilmek önemlidir.

CentOS 9 ve RHEL tabanlı sistemlerde genel olarak aşağıdaki dizinler kullanılır:

Dosya / DizinAçıklama
/etc/nginx/Ana yapılandırma dizini
/etc/nginx/nginx.confAna NGINX yapılandırma dosyası
/etc/nginx/conf.d/Ek site ve sunucu yapılandırmaları
/usr/share/nginx/html/Varsayılan web içerik dizini
/var/log/nginx/access.logErişim kayıtları
/var/log/nginx/error.logHata kayıtları

Ubuntu ve Debian sistemlerinde ayrıca aşağıdaki dizin yapısı yaygın olarak kullanılır:

Dosya / DizinAçıklama
/etc/nginx/sites-available/Site yapılandırmaları
/etc/nginx/sites-enabled/Aktif site yapılandırmaları

Ana yapılandırma dosyasını incelemek için:

BASH
sudo nano /etc/nginx/nginx.conf

NGINX yapılandırmasını görüntülemek için:

BASH
sudo nginx -T

Bu komut ana yapılandırmayı ve dahil edilen diğer yapılandırma dosyalarını terminale yazdırır.

7. NGINX Üzerinde Yeni Web Sitesi Yayınlama (Server Block)

NGINX üzerinde birden fazla web sitesini aynı sunucu üzerinden yayınlayabiliriz.

Bunun için Server Block yapılandırması kullanılır.

Apache dünyasındaki Virtual Host kavramına benzer şekilde Server Block, farklı domain isimleri için ayrı web içeriklerinin yayınlanmasını sağlar.

Örnek olarak www.example.com domainini yayınlayalım.

7.1. Web Site Dizinini Oluşturma

İlk olarak web sitesi için dizin oluşturalım:

BASH
sudo mkdir -p /var/www/example.com/html

Basit bir HTML dosyası hazırlayalım:

BASH
sudo nano /var/www/example.com/html/index.html

Dosyanın içerisine aşağıdaki HTML kodlarını ekleyelim:

HTML
<!DOCTYPE html>
<html lang="tr">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>NGINX Web Server</title>
</head>
<body>
    <h1>NGINX Web Server Başarıyla Çalışıyor!</h1>
    <p>Bu web sitesi CentOS 9 üzerinde NGINX ile yayınlanmaktadır.</p>
</body>
</html>

Dosya izinlerini düzenleyelim:

BASH
sudo chown -R root:root /var/www/example.com
sudo chmod -R 755 /var/www/example.com

7.2. Server Block Yapılandırması

CentOS 9 üzerinde yeni site yapılandırma dosyası oluşturalım:

BASH
sudo nano /etc/nginx/conf.d/example.com.conf

Dosyanın içerisine aşağıdaki yapılandırmayı ekleyelim:

NGINX
server {
    listen 80;
    listen [::]:80;

    server_name example.com www.example.com;

    root /var/www/example.com/html;
    index index.html index.htm;

    location / {
        try_files $uri $uri/ =404;
    }

    access_log /var/log/nginx/example.com_access.log;
    error_log /var/log/nginx/example.com_error.log;
}

Yapılandırmayı kaydedin.

Burada kullanılan önemli parametreler:

  • listen: NGINX'in dinleyeceği portu belirler.
  • server_name: Yayın yapılacak domain adlarını belirtir.
  • root: Web sitesi dosyalarının bulunduğu dizini tanımlar.
  • index: Varsayılan açılış dosyasını belirler.
  • location: Gelen isteğin nasıl işleneceğini tanımlar.
  • try_files: İstenen dosyanın mevcut olup olmadığını kontrol eder.
  • access_log: Siteye gelen isteklerin kayıt dosyasını belirler.
  • error_log: Siteye ait hata kayıtlarını belirler.

7.3. SELinux İzinlerini Yapılandırma

CentOS 9 ve RHEL tabanlı sistemlerde SELinux etkin olabilir.

NGINX'in varsayılan web dizini dışında bir klasörden içerik sunabilmesi için uygun SELinux dosya bağlamlarının tanımlanması gerekir.

Gerekli aracı yükleyelim:

BASH
sudo dnf install policycoreutils-python-utils -y

Web dizini için SELinux kuralını tanımlayalım:

BASH
sudo semanage fcontext -a -t httpd_sys_content_t "/var/www/example.com/html(/.*)?"

Kuralı uygulayalım:

BASH
sudo restorecon -Rv /var/www/example.com/html

SELinux durumunu kontrol etmek için:

BASH
getenforce

SELinux'u tamamen devre dışı bırakmak yerine gerekli izinleri doğru şekilde tanımlamak daha güvenli bir yaklaşımdır.

7.4. Yapılandırmayı Test Etme ve Uygulama

NGINX yapılandırmasını uygulamadan önce kontrol edin:

BASH
sudo nginx -t

Başarılı sonuçta aşağıdaki mesajları görmeniz beklenir:

TEXT
syntax is ok
test is successful

Ardından servisi yeniden yükleyin:

BASH
sudo systemctl reload nginx

Domain DNS kaydınız sunucunun IP adresini gösteriyorsa tarayıcı üzerinden şu adrese erişebilirsiniz:

TEXT
http://www.example.com

Böylece CentOS 9 üzerinde ilk web sitenizi NGINX kullanarak yayınlamış oldunuz.

Önemli: Domain DNS kaydının doğru IP adresine yönlendirilmesi gerekir. DNS kaydı oluşturulmadan yalnızca Server Block tanımlamak, internet üzerinden domain erişimini sağlamaz.

8. NGINX Reverse Proxy Yapılandırması

NGINX'in en önemli kullanım alanlarından biri Reverse Proxy mimarisidir.

Reverse Proxy, istemciden gelen istekleri doğrudan uygulama sunucusuna göndermek yerine NGINX üzerinden geçirerek arka plandaki uygulamaya yönlendiren bir yapıdır.

Örneğin:

  • NGINX: 192.168.10.20
  • Node.js Application: 127.0.0.1:3000
  • Domain: app.example.com

Kullanıcı tarayıcısından https://app.example.com adresine eriştiğinde istek NGINX tarafından karşılanır ve arka planda çalışan Node.js uygulamasına iletilir.

8.1. Reverse Proxy Yapılandırması

Öncelikle yapılandırma dosyasını açalım:

BASH
sudo nano /etc/nginx/conf.d/app.example.com.conf

Aşağıdaki yapılandırmayı ekleyelim:

NGINX
server {
    listen 80;
    server_name app.example.com;

    location / {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3000;

        proxy_http_version 1.1;

        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;

        proxy_set_header Upgrade $http_upgrade;
        proxy_set_header Connection "upgrade";
    }
}

Bu yapılandırmada:

  • proxy_pass: İsteklerin yönlendirileceği uygulama sunucusunu belirtir.
  • proxy_http_version: Backend bağlantısında kullanılacak HTTP sürümünü belirler.
  • Host: İstemcinin talep ettiği domain bilgisini iletir.
  • X-Real-IP: İstemcinin IP adresini iletir.
  • X-Forwarded-For: Proxy zincirindeki istemci IP bilgilerini taşır.
  • X-Forwarded-Proto: İstemcinin kullandığı protokolü iletir.
  • Upgrade ve Connection: WebSocket gibi bağlantı yükseltme mekanizmaları için kullanılır.

Yapılandırmayı test edelim:

BASH
sudo nginx -t

Ardından:

BASH
sudo systemctl reload nginx

Not: WebSocket kullanmayan uygulamalarda Upgrade ve Connection başlıklarının koşulsuz gönderilmesi her zaman gerekli değildir. Üretim ortamında uygulamanın bağlantı gereksinimine uygun yapılandırma yapılmalıdır.

8.2. Reverse Proxy Mimarisinin Avantajları

Reverse Proxy kullanımı aşağıdaki avantajları sağlayabilir:

  1. Uygulama sunucularının doğrudan internete açılmasını önlemeye yardımcı olur.
  2. SSL/TLS işlemleri merkezi olarak yönetilebilir.
  3. Birden fazla uygulama farklı domain veya URL yolları üzerinden yayınlanabilir.
  4. Load Balancing yapılandırılabilir.
  5. İstek filtreleme ve erişim kontrolü uygulanabilir.
  6. Uygulama sunucularının mimarisi istemciden soyutlanabilir.

9. NGINX Üzerinde Load Balancing Yapılandırması

Yüksek trafik alan web uygulamalarında tek bir uygulama sunucusu yeterli olmayabilir.

Bu durumda NGINX üzerinden Load Balancing yapılandırması yapılabilir.

Örneğin iki farklı uygulama sunucumuz olsun:

  • APP01: 192.168.10.31:3000
  • APP02: 192.168.10.32:3000

NGINX gelen istekleri bu iki sunucuya dağıtabilir.

Yapılandırma örneği:

NGINX
upstream backend_servers {
    server 192.168.10.31:3000;
    server 192.168.10.32:3000;
}

server {
    listen 80;
    server_name app.example.com;

    location / {
        proxy_pass http://backend_servers;

        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
    }
}

NGINX varsayılan olarak upstream sunucular arasında Round Robin dağıtım yöntemini kullanır.

Daha farklı bir dağıtım yöntemi tercih edilebilir. Örneğin IP Hash:

NGINX
upstream backend_servers {
    ip_hash;

    server 192.168.10.31:3000;
    server 192.168.10.32:3000;
}

IP Hash yöntemi, istemci IP adresine göre aynı istemcinin isteklerini mümkün olduğunca aynı backend sunucusuna yönlendirir.

Bu yapı özellikle oturum sürekliliği gerektiren uygulamalarda değerlendirilebilir. Ancak uygulamanın oturum yönetimi mimarisi de ayrıca tasarlanmalıdır.

10. NGINX Üzerinde SSL ve HTTPS Yapılandırması

Günümüzde web sitelerinin HTTPS üzerinden yayınlanması önemli bir güvenlik gereksinimidir.

HTTPS, istemci ile sunucu arasındaki iletişimi TLS kullanarak şifreler.

NGINX üzerinde SSL/TLS sertifikaları tanımlanarak HTTP trafiği HTTPS'e yönlendirilebilir.

Öncelikle sertifika dosyalarının hazır olduğunu varsayalım:

  • Sertifika: /etc/nginx/ssl/fullchain.pem
  • Private Key: /etc/nginx/ssl/privkey.pem

Private Key dosyasına yalnızca gerekli yönetici ve servis erişimlerinin verilmesi gerekir.

10.1. HTTPS Yapılandırması

NGINX yapılandırma dosyasını açalım:

BASH
sudo nano /etc/nginx/conf.d/example.com.conf

Aşağıdaki yapılandırmayı uygulayalım:

NGINX
server {
    listen 80;
    server_name example.com www.example.com;

    return 301 https://$host$request_uri;
}

server {
    listen 443 ssl;
    server_name example.com www.example.com;

    root /var/www/example.com/html;
    index index.html;

    ssl_certificate /etc/nginx/ssl/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/nginx/ssl/privkey.pem;

    ssl_protocols TLSv1.2 TLSv1.3;

    location / {
        try_files $uri $uri/ =404;
    }
}

Bu yapılandırmada HTTP üzerinden gelen istekler otomatik olarak HTTPS adresine yönlendirilir.

TLS sertifikaları geçerli ve domain ile eşleşmiş olmalıdır.

10.2. Let's Encrypt SSL Sertifikası

Ücretsiz TLS sertifikası elde etmek için Let's Encrypt kullanılabilir.

Certbot, sertifika alma ve yenileme süreçlerini otomatikleştirmek için kullanılan araçlardan biridir.

Kurulum yöntemi işletim sistemi ve paket kaynaklarına göre değiştiği için ilgili dağıtımın güncel Certbot kurulum dokümantasyonu takip edilmelidir.

Resmî kaynak:

https://certbot.eff.org/

Sertifika yenileme işlemlerinin otomatik çalıştığını kontrol etmek için:

BASH
sudo certbot renew --dry-run

Önemli: SSL sertifikası, private key ve yenileme mekanizması düzenli olarak kontrol edilmelidir. Sertifika süresinin dolması web sitesinin HTTPS erişimini kesintiye uğratabilir.

11. NGINX Servis Yönetimi ve Temel Komutlar

Linux sistem yöneticileri için NGINX servis yönetimi oldukça önemlidir.

En sık kullanılan systemctl komutları aşağıdaki gibidir:

İşlemKomut
Servisi başlatmasudo systemctl start nginx
Servisi durdurmasudo systemctl stop nginx
Servisi yeniden başlatmasudo systemctl restart nginx
Yapılandırmayı yeniden yüklemesudo systemctl reload nginx
Servis durumunu görüntülemesudo systemctl status nginx
Otomatik başlangıçsudo systemctl enable nginx
Otomatik başlangıcı kapatmasudo systemctl disable nginx
Sürüm kontrolünginx -v
Yapılandırma testisudo nginx -t

Özellikle yapılandırma değişikliklerinden sonra doğrudan restart kullanmak yerine, değişikliklerin servis kesintisi olmadan uygulanabildiği durumlarda reload tercih edilmelidir.

Her reload işleminden önce yapılandırmayı test etmek iyi bir yönetim alışkanlığıdır.

12. NGINX Log Yönetimi ve Hata Analizi

NGINX yönetiminde log kayıtları, sorunların tespit edilmesi açısından büyük önem taşır.

İki temel log türü bulunur:

Access Log: Web sunucusuna gelen HTTP isteklerini kaydeder.

Error Log: Sunucuda meydana gelen yapılandırma, bağlantı ve çalışma zamanı hatalarını kaydeder.

CentOS 9 üzerinde varsayılan log dizini:

TEXT
/var/log/nginx/

Access Log dosyasını görüntülemek için:

BASH
sudo tail -f /var/log/nginx/access.log

Error Log dosyasını görüntülemek için:

BASH
sudo tail -f /var/log/nginx/error.log

Son 100 satırı görüntülemek için:

BASH
sudo tail -n 100 /var/log/nginx/error.log

Sistem servisi kayıtlarını incelemek için:

BASH
sudo journalctl -u nginx

Canlı log takibi için:

BASH
sudo journalctl -u nginx -f

Bu komutlar sayesinde web sitesi erişim problemleri, yapılandırma hataları ve servis sorunları daha kolay analiz edilebilir.

13. NGINX Performans ve Güvenlik İyileştirmeleri

NGINX kurulumunu tamamlamak tek başına yeterli değildir. Üretim ortamında performans ve güvenlik ayarlarının da gözden geçirilmesi gerekir.

13.1. Server Tokens Bilgisini Gizleme

NGINX varsayılan hata sayfalarında sürüm bilgisi gösterebilir.

Bu bilgiyi gizlemek için ana yapılandırma dosyasındaki http bloğuna aşağıdaki ayar eklenebilir:

NGINX
server_tokens off;

Bu ayar sürüm numarasının standart Server başlığında veya hata sayfalarında gösterilmesini sınırlar; ancak tek başına tüm sunucu kimlik bilgilerini gizlemez.

13.2. Gzip Sıkıştırmasını Etkinleştirme

Metin tabanlı içeriklerin sıkıştırılması ağ üzerinden gönderilen veri miktarını azaltabilir.

Örnek yapılandırma:

NGINX
gzip on;
gzip_vary on;
gzip_min_length 1024;

gzip_types
    text/plain
    text/css
    application/json
    application/javascript
    application/xml
    text/xml;

Bu ayarlar http bloğuna eklenebilir.

13.3. İstek Boyutu Sınırlandırma

Büyük dosya yüklemelerinin kontrol edilmesi için:

NGINX
client_max_body_size 20M;

Bu ayar sunucu veya ilgili location seviyesinde tanımlanabilir.

Değer, uygulamanın dosya yükleme gereksinimine göre belirlenmelidir.

13.4. Güvenlik Güncellemeleri

NGINX ve işletim sistemi paketleri düzenli olarak güncellenmelidir.

CentOS 9 üzerinde:

BASH
sudo dnf check-update

Paket güncellemelerini uygulamak için:

BASH
sudo dnf update nginx -y

Ubuntu üzerinde:

BASH
sudo apt update
sudo apt upgrade nginx

Üretim ortamında güncelleme öncesinde yapılandırma yedeği alınmalı ve mümkünse test ortamında doğrulama yapılmalıdır.

14. NGINX Yönetiminde Sık Karşılaşılan Hatalar

14.1. 502 Bad Gateway Hatası

502 Bad Gateway hatası genellikle NGINX'in arka plandaki uygulama sunucusundan geçerli bir yanıt alamadığını gösterir.

Olası nedenler:

  • Backend uygulaması çalışmıyor olabilir.
  • Yanlış port tanımlanmış olabilir.
  • Reverse Proxy adresi hatalı olabilir.
  • SELinux bağlantıyı engelliyor olabilir.
  • Backend uygulaması bağlantıyı reddediyor olabilir.

Kontrol için:

BASH
sudo systemctl status nginx

Backend portunu kontrol etmek için:

BASH
sudo ss -lntp

Hata kayıtlarını incelemek için:

BASH
sudo tail -n 100 /var/log/nginx/error.log

CentOS 9 üzerinde NGINX'in arka uç uygulamasına bağlantı kurması SELinux tarafından engelleniyorsa gerekli politika değerlendirilebilir.

HTTP servislerinin ağ bağlantısı kurmasına izin vermek için:

BASH
sudo setsebool -P httpd_can_network_connect 1

Bu ayarı yalnızca gerçekten ihtiyaç varsa ve güvenlik politikalarınızla uyumluysa uygulayın.

14.2. 403 Forbidden Hatası

Bu hata genellikle dosya izinleri veya erişim politikalarıyla ilgilidir.

Kontrol edilmesi gerekenler:

  • Web dizininin Linux izinleri.
  • Dosya ve klasör sahipliği.
  • SELinux dosya bağlamları.
  • NGINX kullanıcısının dizinlere erişim yetkisi.

SELinux etiketlerini kontrol etmek için:

BASH
ls -Z /var/www/example.com/html

Gerekirse doğru dosya bağlamını yeniden uygulayın:

BASH
sudo restorecon -Rv /var/www/example.com/html

14.3. NGINX Başlamıyor

Öncelikle yapılandırma dosyalarını kontrol edin:

BASH
sudo nginx -t

Servis hatalarını inceleyin:

BASH
sudo journalctl -u nginx -xe

80 ve 443 portlarının başka bir servis tarafından kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin:

BASH
sudo ss -lntp

Apache gibi başka bir web sunucusu aynı portları kullanıyorsa port çakışması meydana gelebilir.

14.4. Domain Açılmıyor

Domain erişim sorunlarında aşağıdaki kontroller yapılmalıdır:

  • DNS A kaydı doğru IP adresine yönleniyor mu?
  • Gerekli firewall portları açık mı?
  • Sunucu internete erişilebilir durumda mı?
  • NGINX doğru server_name ile yapılandırılmış mı?
  • SSL sertifikası geçerli mi?

DNS kontrolü:

BASH
dig example.com

HTTP yanıtını kontrol etmek için:

BASH
curl -I http://example.com

HTTPS yanıtını kontrol etmek için:

BASH
curl -I https://example.com

15. NGINX Yapılandırmasını Yedekleme

Üretim ortamında NGINX yapılandırma dosyalarının yedeklenmesi önemlidir.

Yedekleme dizini oluşturalım:

BASH
sudo mkdir -p /backup/nginx

Ana yapılandırma dizinini yedekleyelim:

BASH
sudo tar -czf /backup/nginx/nginx-backup-$(date +%F).tar.gz /etc/nginx

Yedek dosyalarını listelemek için:

BASH
ls -lh /backup/nginx/

Yedek dosyasını geri yüklemek gerektiğinde:

BASH
sudo tar -xzf /backup/nginx/nginx-backup-2026-11-06.tar.gz -C /

Geri yükleme sonrasında yapılandırmayı test edin:

BASH
sudo nginx -t

Ardından:

BASH
sudo systemctl reload nginx

Güvenlik notu: Yedek dosyalarında TLS private key gibi hassas bilgiler bulunabilir. Bu nedenle yedekleme alanı erişim izinleriyle korunmalı ve mümkünse şifrelenmelidir.

16. NGINX Yönetimi İçin Günlük Kontrol Listesi

Sistem yöneticilerinin NGINX sunucularını düzenli olarak kontrol etmesi, olası kesintilerin önceden tespit edilmesine yardımcı olur.

Önerilen kontroller:

KontrolKomut
Servis durumusystemctl status nginx
NGINX sürümünginx -v
Yapılandırma testinginx -t
Port kontrolüss -lntp
Disk kullanımıdf -h
RAM kullanımıfree -h
CPU ve proseslertop
Hata kayıtlarıtail -n 100 /var/log/nginx/error.log
Erişim kayıtlarıtail -n 100 /var/log/nginx/access.log
Firewall durumufirewall-cmd --list-all

Bu kontrollerin izleme sistemleriyle otomatik hale getirilmesi, özellikle birden fazla web sunucusunun bulunduğu ortamlarda operasyonel verimliliği artırır.

17. Sonuç

NGINX, modern Linux altyapılarında web sunucusu, Reverse Proxy ve Load Balancer olarak kullanılan güçlü ve esnek bir çözümdür.

CentOS 9, Rocky Linux, AlmaLinux ve Ubuntu gibi Linux dağıtımlarında kolaylıkla kurulabilen NGINX, doğru yapılandırıldığında web uygulamalarının daha kontrollü, güvenli ve ölçeklenebilir şekilde yayınlanmasını sağlar.

Bu rehberde NGINX kurulumundan başlayarak Server Block oluşturma, web sitesi yayınlama, Reverse Proxy, Load Balancing, SSL/HTTPS, servis yönetimi, log analizi ve güvenlik iyileştirmelerine kadar birçok önemli konuyu ele aldık.

Bir sistem yöneticisi için NGINX'i yalnızca kurmak değil, doğru yapılandırmak, performansını izlemek, güvenlik güncellemelerini takip etmek ve düzenli yedeklemek de büyük önem taşır.

Özellikle yüksek trafikli web siteleri, kurumsal uygulamalar ve mikroservis mimarilerinde NGINX bilgisi Linux sistem yönetiminin önemli yetkinliklerinden biridir.

---

Faydalı NGINX Komutları

İşlemKomut
Kurulumdnf install nginx -y
Servisi başlatmasystemctl start nginx
Servisi durdurmasystemctl stop nginx
Servisi yeniden başlatmasystemctl restart nginx
Yapılandırmayı yüklemesystemctl reload nginx
Servis durumunu kontrolsystemctl status nginx
Sürüm kontrolünginx -v
Yapılandırma testinginx -t
Tüm yapılandırmayı görüntülemenginx -T
Access Logtail -f /var/log/nginx/access.log
Error Logtail -f /var/log/nginx/error.log
Port kontrolüss -lntp
Servis kayıtlarıjournalctl -u nginx

Resmî Teknik Kaynaklar

  • NGINX Open Source Kurulum Rehberi: https://docs.nginx.com/nginx/admin-guide/installing-nginx/installing-nginx-open-source/
  • NGINX Reverse Proxy: https://docs.nginx.com/nginx/admin-guide/web-server/reverse-proxy/
  • Red Hat Enterprise Linux 9 – NGINX Yönetimi: https://docs.redhat.com/en/documentation/red_hat_enterprise_linux/9/html/deploying_web_servers_and_reverse_proxies/
  • Ubuntu – NGINX Kurulumu: https://ubuntu.com/server/docs/how-to/web-services/install-nginx/
  • Ubuntu – NGINX Yapılandırması: https://ubuntu.com/server/docs/how-to/web-services/configure-nginx/
  • NGINX Resmî Dokümantasyonu: https://nginx.org/en/docs/

Yayın Notu: Bu makaledeki komutlar ve örnek yapılandırmalar eğitim amaçlıdır. Üretim ortamında uygulamadan önce işletim sistemi sürümü, SELinux politikaları, firewall kuralları, sertifika yolları ve uygulama gereksinimleri kontrol edilmelidir.

#Linux